تبلیغات
بوسه ای بر ساغر حافظ2 - توضیح اشعار حافظ
 
درباره وبلاگ
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
بوسه ای بر ساغر حافظ2




توضیح غزل(47)

     

 وبلاگهای دیگر نویسنده  در ابتدای ستون  لینک  به  نامهای «لرمرد» ، «قلم من...» ، «شعر» ، «بوسه ای  بر ساغر حافظ1» می باشد.

                                                     

                                                                                                غلامعلی(امیر)صالحی

بیشتر ابیات این غزل عارفانه است. می توان گفت چهار بیت اول یک مفهوم را می رساند و آنهم اینست که هر راهی بجز راه راستی که خداوند تبارک و تعالی نشان داده است باطل و نادرست است ، بجز راه خدا راه دیگری را پیروی نکنید و این مفهوم قسمتی از آیه 153سوره انعام را تداعی میکند که میفرماید: ان هذا صراطی مستقیما...(واینست راه راست پیروی آن کنید و از راههای دیگر که موجب تفرقه و پریشانی شماست. جز از راه خدا متابعت نکنید...ترجمه آقای مهدی الهی قمشه ای) پس این ابیات اقتباس از قرآن مجید هم می باشد.                                                                                        

بکوی میکده هرسالکی که ره دانست          دری دگر زدن اندیشه تبه دانست

در اصطلاح عرفا میخانه یعنی عالم لاهوت. سالک یعنی عارف ، خداشناس. اندیشه تبه یعنی فکر باطل. بیت یعنی: هرخداشناسی که راه محله خداشناسی را پیدا نمود ، هر دری دیگر زدن را فکر باطل می داند.این بیت موقوف المعانی است.

زمانه افسر رندی نداد جز بکسی          که سرفرازی عالم دراین کله دانست

افسر یعنی تاج. رند یعنی زیرک ، بی باک. این صفت را حافظ در اشعارش بسیار بکار برده و معمولابه کنایه منظورش انسان مؤمن حقیقی ، وارسته و پاکی است که در ظاهر چنین بنظر نمی آید. در این غزل هم منظور انسانهایی است که فکر خودشان را از خواسته های نفسانی رهانده اند و فقط در راه خداشناسی می اندیشند. این بیت موقوف المعانی است یعنی معنی این بیت دنباله اش در بیت بعد آمده است. بیت یعنی:جز راه خدا نرویم یک تاج افتخار است ، روزگار این تاج افتخار را به انسان وارسته ای می دهد که سربلندی جهان را رفتن همین راه بداند.

برآستانه میخانه هرکه یافت رهی          زفیض جام می اسرار خانقه دانست

آستان یا آستانه یعنی درگاه. این بیت با بیت بعد و بیت های قبل هم موقوف المعانی است. فیض یعنی آب زیاد یا چیز زیاد. جام در اصطلاح عرفا یعنی احوال. خانقه یا خانقاه یعنی محل عبادت درویشان یا عارفان. بیت یعنی هرکسی در خانه خداشناسی را پیدا کرد ، از بهره های احوالی که کسب می کند به رازهای میخانه عارفان پی خواهد برد.

هرآنکه راز دوعالم زخط ساغرخواند       رموز جام جم از نقش خاک ره دانست

خط ساغر: در قدیم روی جامهای شراب 7 خط وجود داشته که هرکدام هم نامی داشته است. درکتاب تحلیل هفت پیکر دکتر معین شعر زیر که از ادیب الممالک فراهانی است را نقل نموده است که اسامی 7 خط در آن می باشد. (جور و بغداد و بصره و ازرق – اشک و کاسه زر و فرودینه) بیت یعنی: کسی که رازهای این دنیا و دنیای دیگر را در احوال عرفانی می خواند و می داند ، رمزهای جام جهان بین برایش پیش پا افتاده و یک موضوع کوچک و جزعی است.

ورای طاعت دیوانگان ز ما مطلب          که شیخ مذهب ما عاقلی گنه دانست

این بیت دارای دو فعل است پس دارای دو جمله است. درجمله اول تو محذوف فاعل و در جمله دوم شیخ مذهب ما فاعل است. مصراع دوم تعلیل برای مصراع اول است. ورا اینجا یعنی جز. شیخ به مذهب و مذهب به ما اضافه شده است. ی عاقلی مصدری است یعنی عاقل بودن. بیت یعنی: بغیر از اطاعت و عبادتی که برای دیوانگان تعیین شده ازما انتظار نداشته باش ، برای اینکه بزرگ آیین ما عاقل بودن را گناه دانسته است. (مولانا نیز در همین مضمون را سروده است: پای استدلالیان چوبین بود.....)

دلم زنرگس ساقی امان نخواست بجان    چرا که شیوه ی آن ترک دل سیه دانست

نرگس ساقی کنایه از چشم یار است. مصراع دوم تعلیل برای مصراع اول است. ترک دل سیه یعنی یار زیبای بی رحم. بیت یعنی: دل من از چشم یار تقاضا نکرد که مرا نکشد ، برای اینکه شیوه ی بی رحمی آن زیبای چشم سیاه را می دانست.

زجور کوکب طالع سحرگهان چشمم        چنان گریست که ناهید دید و مه دانست

درشرح سودی آمده است ستارگان هفتگانه در افلاک در اشعار عربی به این ترتیب است( قمراست و عطارد و زهره – شمس و مریخ و مشتری و زحل) و در اشعار فارسی( کواکب مه و تیر و ناهید میدان – چو خورشید و بهرام و برجیس و کیوان) مشتری سعد اکبر ، زهره سعد اصغر و زحل نحس اکبر ، مریخ نحس اصغر گفته می شود. طالع اینجا یعنی بخت و سرنوشت. بیت یعنی: از ستم ستاره بختم در صبحگاهان آنچنان گریه کردم که گریه من به افلاک رسید که ماه می داند ، ستاره ناهید هم دید.

حدیث حافظ ساغر که می زند پنهان     چه جای محتسب و شحنه پادشه دانست

حدیث اینجا یعنی داستان. محتسب و شحنه اینجا یعنی نگهبان و داروغه. بیت یعنی: داستان مخفیانه شراب خوردن حافظ را پادشاه هم می داند داروغه و نگهبان که جای خود دارد.

بلند مرتبه شاهی که  نه رواق سپهر          نمونه ای ز خم طاق بارگه  دانست

این بیت مدح است و با بیت قبل موقوف المعانی است. بلند مرتبه صفت برای شاه که مقدم بر موصوف آمده است. رواق با فتح ر پیشخانه. نه رواق کنایه به نه فلک یا نه آسمان. نمونه با ضمه نون یعنی مانند. بارگه مخفف بارگاه یعنی کاخ. بیت یک فعل بیشتر ندارد(ندانست) پس دارای یک جمله است. نه فلک عبارتند از:ماه -عطارد(تیر) - زهره(ناهید) - خورشید(شمس) – مریخ(بهرام) – مشتری – زحل(کیوان) – فلک البروج – فلک الافلاک. بیت یعنی: پادشاه بلند مرتبه ای که نه فلک آسمان را نمونه ای از خم طاق کاخ با عظمت خداوندی دانست.


 

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


شنبه 21 فروردین 1395 :: نویسنده : غلامعلی(امیر) صالحی
نظرات ()
شنبه 14 مرداد 1396 02:31 ب.ظ
Magnificent goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you are
just too wonderful. I really like what you have acquired here, certainly like what you are saying and the way in which you say it.
You make it entertaining and you still take care of to keep it
smart. I can not wait to read far more from you.
This is actually a tremendous website.
غلامعلی(امیر) صالحی
شنبه 7 مرداد 1396 11:56 ق.ظ
It's wonderful that you are getting thoughts from this article as well as from
our argument made here.
غلامعلی(امیر) صالحی
چهارشنبه 1 اردیبهشت 1395 07:35 ق.ظ
غلامعلی(امیر) صالحی
یکشنبه 22 فروردین 1395 03:46 ق.ظ
باسلام ودرودفراوان به شما شاعرو ومحقق گرانقدربسیارعالی بود مانا ونویسا باشید لطفا ادرس وبهای دیگرتان را درلینک بگذاریدباتشکر
غلامعلی(امیر) صالحیسلام و درود بر شما
سپاسگزارم از پیشنهادتان. سلامت و شاد باشی.
شنبه 21 فروردین 1395 05:08 ب.ظ
خیلی دوست دارم تبادل لینک داشته باشم.بهم سر بزن اگه خوشت اومد تبادل انجام بده
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر